مُنَاجَاةُ الدَّمْعَةِ

إِلٰهِي، فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، حِينَ نَامَتِ الْعُيُونُ وَهَدَأَتِ الْأَصْوَاتُ، سَقَطَتْ مِنْ عَيْنِي دَمْعَةٌ، فَكَانَتْ أَصْدَقَ مِنْ كُلِّ كَلَامِي. لَمْ أُمْلِهَا وَلَمْ أَصْنَعْهَا، وَلٰكِنَّهَا جَاءَتْ حِينَ عَجَزَ اللِّسَانُ؛ فَعَلِمْتُ أَنَّ لِلْقَلْبِ لُغَةً لَا حُرُوفَ لَهَا، وَأَنَّ الْعَيْنَ تَنْطِقُ حِينَ يَسْكُتُ الْفَمُ.

İlâhî, fî cevfi’l-leyl, hîne nâmeti’l-uyûnü ve hedeeti’l-asvât, sekatat min aynî dem‘ah, fekânet asdaka min külli kelâmî. Lem ümlihâ ve lem asna‘hâ, ve lâkinnehâ câet hîne aceze’l-lisân; fealimtü enne li’l-kalbi luğaten lâ hurûfe lehâ, ve enne’l-ayne tentıku hîne yeskütü’l-fem.

My God, in the hollow of the night, when eyes had slept and voices fallen still, a teardrop fell from my eye — and it proved truer than all my speech. I did not dictate it, I did not make it; yet it came when the tongue grew helpless. So I learned that the heart has a language without letters, and that the eye speaks when the mouth falls silent.

إِلٰهِي، قَرَأْتُ وَحَفِظْتُ، وَقُلْتُ وَكَتَبْتُ، حَتَّى إِذَا بَلَغَ الْعِلْمُ مُنْتَهَاهُ لَمْ يَتْرُكْ فِي يَدِي كَلِمَةً، بَلْ تَرَكَ عَلَى خَدِّي دَمْعَةً. فَمَا أَحْوَجَ الْعَالِمَ إِلَى بُكَاءٍ يَغْسِلُ عَنْهُ عُجْبَ مَا عَلِمَ! وَمَا أَفْقَرَ الْكَلَامَ إِلَى دَمْعَةٍ تُصَدِّقُهُ! إِنْ لَمْ يَنْتَهِ عِلْمِي إِلَيْكَ فَهُوَ حِمْلٌ، وَإِنِ انْتَهَى إِلَيْكَ فَهُوَ نُورٌ؛ وَمَا دَلِيلُ انْتِهَائِهِ إِلَيْكَ إِلَّا هٰذِهِ الْقَطْرَةُ.

İlâhî, kara’tü ve hafiztü, ve kultü ve ketebtü, hattâ izâ beleğa’l-ilmü müntehâhü lem yetrük fî yedî kelimeten, bel terake alâ haddî dem‘ah. Femâ ahvece’l-âlime ilâ bükâin yağsilü anhü ucbe mâ alim! Ve mâ efkare’l-kelâme ilâ dem‘atin tüsaddikuh! İn lem yentehi ilmî ileyke fehüve himl, ve ini’ntehâ ileyke fehüve nûr; ve mâ delîlü’ntihâihî ileyke illâ hâzihi’l-katra.

My God, I read and memorized; I spoke and wrote — until, when knowledge reached its utmost, it left no word in my hand but left a teardrop on my cheek. How greatly the scholar needs a weeping to wash away the conceit of what he has learned! How poor is speech without a tear to confirm it! If my knowledge does not arrive at You, it is a burden; if it arrives at You, it is light; and the only proof of its arrival at You is this single drop.

يَا سَيِّدِي يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَدِدْتُ لَوْ جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْكَ لَحْظَةً، فَلَا أَقُولُ شَيْئًا وَلَا تَقُولُ، بَلْ نَنْظُرُ فَنَبْكِي بُكَاءً جَمِيلًا. فَإِنْ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ بُعْدُ الزَّمَانِ، فَإِنَّ الْحُبَّ لَا يَعْرِفُ زَمَانًا؛ وَإِنْ لَمْ تَرَكَ عَيْنِي، فَقَدْ رَآكَ قَلْبِي. وَأَعْجَبُ مِنْ شَوْقِي إِلَيْكَ شَوْقُكَ إِلَيَّ: فَقَدْ قُلْتَ «وَدِدْتُ أَنِّي رَأَيْتُ إِخْوَانِي»، وَسَمَّيْتَ مَنْ آمَنَ بِكَ وَلَمْ يَرَكَ أَخًا. فَيَا فَرْحَةَ مَنْ يَنْتَظِرُهُ حَبِيبُهُ عَلَى الْحَوْضِ! دَمْعَتِي الْيَوْمَ عَطَشٌ، وَشَرْبَةٌ مِنْ حَوْضِكَ غَدًا رِيٌّ.

Yâ Seyyidî yâ Rasûlallâh, vedidtü lev celestü beyne yedeyke lahzaten, felâ ekûlü şey’en ve lâ tekûl, bel nenzuru fenebkî bükâen cemîlâ. Fein kâne beynî ve beyneke bu‘dü’z-zemân, feinne’l-hubbe lâ ya‘rifü zemânâ; ve in lem tereke aynî, fekad raâke kalbî. Ve a‘cebü min şevkî ileyke şevkuke ileyy: fekad kulte «vedidtü ennî raeytü ihvânî», ve semmeyte men âmene bike ve lem yereke ahâ. Feyâ ferhate men yentezıruhû habîbuhû ale’l-havd! Dem‘atî’l-yevme ataş, ve şerbetün min havdike gaden riyy.

O my master, O Messenger of God, I wished I might sit before you for a moment — neither I saying a thing nor you; only gazing, and weeping a beautiful weeping. If between you and me there lies the distance of time, love knows no time; if my eye has not seen you, my heart has seen you. And more wondrous than my longing for you is your longing for me: you said, «How I would love to have seen my brothers», and you named those who believe in you yet have not seen you 'brothers'. O the joy of the one whose Beloved awaits him at the Pool! Today my tear is a thirst; a single draught from your Pool tomorrow is its quenching.

إِلٰهِي، رُبَّ عَيْنٍ مَلْأَى بِالْعِلْمِ جَافَّةٍ، وَرُبَّ عَيْنٍ قَلِيلَةِ الْحَظِّ مِنَ الْعِلْمِ بَاكِيَةٍ؛ فَاجْعَلْنِي مِنَ الْبَاكِينَ لَا مِنَ الْجَافِّينَ. فَإِنَّ قَلْبًا لَا يَبْكِي كَمِصْبَاحٍ بِلَا زَيْتٍ: فِيهِ زُجَاجٌ وَلَيْسَ فِيهِ ضَوْءٌ. وَمَا أَهْوَنَ الدَّمْعَةَ عَلَى الْخَلْقِ، وَمَا أَثْقَلَهَا فِي مِيزَانِكَ!

İlâhî, rubbe aynin mel’â bi’l-ilmi câffeh, ve rubbe aynin kalîleti’l-hazzı mine’l-ilmi bâkiyeh; fec‘alnî mine’l-bâkîne lâ mine’l-câffîn. Feinne kalben lâ yebkî kemisbâhin bilâ zeyt: fîhi zücâcün ve leyse fîhi dav’. Ve mâ ehvene’d-dem‘ate ale’l-halk, ve mâ eskalehâ fî mîzânik!

My God, many an eye is full of knowledge yet dry, and many an eye has but a little share of knowledge yet weeps; so make me of those who weep, not of the dry. For a heart that does not weep is like a lamp without oil: it has glass but no light. How slight is a teardrop in the sight of creation, and how heavy in Your balance!

إِلٰهِي، تَقَبَّلْ مِنِّي الدَّمْعَ قَبْلَ الْكَلَامِ، وَالِانْكِسَارَ قَبْلَ الْعِبَارَةِ. لَا أَمْلِكُ فَصَاحَةً أُزَيِّنُ بِهَا بَيْنَ يَدَيْكَ، وَلٰكِنِّي أَمْلِكُ عَيْنًا تَفِيضُ؛ فَإِنْ كَانَتْ دَمْعَةُ الذَّلِيلِ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ بَلَاغَةِ الْمُسْتَكْبِرِ، فَهٰذِهِ دَمْعَتِي فَاقْبَلْهَا. وَاجْعَلْ مُنْتَهَى عِلْمِي حُبًّا، وَمُنْتَهَى حُبِّي لِقَاءً: لِقَاءَكَ يَا مَوْلَايَ، وَلِقَاءَ حَبِيبِكَ ﷺ تَحْتَ لِوَائِهِ.

İlâhî, teķabbel minne’d-dem‘a kable’l-kelâm, ve’l-inkisâre kable’l-ibârah. Lâ emlikü fesâhaten üzeyyinü bihâ beyne yedeyk, ve lâkinnî emlikü aynen tefîd; fein kânet dem‘atü’z-zelîli ehabbe ileyke min belâğati’l-müstekbir, fehâzihi dem‘atî fakbelhâ. Vec‘al müntehâ ilmî hubbâ, ve müntehâ hubbî likâen: likâeke yâ Mevlâ, ve likâe habîbike ﷺ tahte livâih.

My God, accept from me the tear before the speech, the brokenness before the expression. I possess no eloquence to adorn myself with before You, but I possess an eye that overflows; so if the teardrop of the lowly is dearer to You than the eloquence of the arrogant, then here is my tear — accept it. Make the end of my knowledge love, and the end of my love a meeting: to meet You, O my Master, and to meet your Beloved ﷺ beneath his banner.

إِلٰهِي، وَهٰذِهِ الدَّمْعَةُ نَفْسُهَا لَيْسَتْ مِنِّي؛ أَنْتَ أَجْرَيْتَهَا، وَهٰذَا الْكَلَامُ لَيْسَ لِي؛ أَنْتَ أَنْطَقْتَ بِهِ. «وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلٰكِنَّ اللَّهَ رَمَىٰ». فَلَا أَقُولُ: بَكَيْتُ، بَلْ أُبْكِيتُ؛ وَلَا أَقُولُ: عَلِمْتُ، بَلْ عُلِّمْتُ؛ وَلَا أَقُولُ: نَطَقْتُ، بَلْ أُنْطِقْتُ؛ وَلَا أَقُولُ: أَحْبَبْتُ، بَلْ أُحْبِبْتُ.

İlâhî, ve hâzihi’d-dem‘atü nefsühâ leyset minnî; ente ecreytehâ, ve hâze’l-kelâmü leyse lî; ente entakte bih. «Ve mâ rameyte iz rameyte ve lâkinne’llâhe ramâ». Felâ ekûlü: bekeytü, bel übkîtü; ve lâ ekûlü: alimtü, bel ullimtü; ve lâ ekûlü: nataktü, bel üntiktü; ve lâ ekûlü: ahbebtü, bel uhbibtü.

My God, even this teardrop is not from me — You set it flowing; and this speech is not mine — You gave it voice. «When you threw, you did not throw, but God threw.» So I do not say: I wept, but I was made to weep; nor: I knew, but I was taught; nor: I spoke, but I was made to speak; nor: I loved, but love was placed within me.